Halk arasında “vatandaşlık maaşı” olarak anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nde (GETAD) gelir sınırları, yardım miktarları ve başvuru süreçlerine dair ayrıntılar şekillenmeye başladı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen teknik çalışmada, hanelerin gelir seviyesi ve temel gereksinimleri temel alınacak.
Söz konusu desteklerin bölgelere göre farklılaştırılması ve aynı haneye birden çok yardım kaleminin sunulması planlanıyor.
GELİRİN EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞININ ALTINDA KALMASI
Gelir seviyesi belirlenen tavanın altında kalan ailelerin bütçelerini desteklemeyi hedefleyen sosyal yardım modeli olarak tasarlanan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) kapsamındaki taslak metne göre, destekten faydalanabilmek adına eve giren toplam gelirin en düşük emekli aylığı tutarı olan 23 bin 552 TL’nin altında yer alması gerekiyor.
Hazırlanan proje dahilinde 2,5 milyon haneye toplamda 1,5 trilyon TL tutarında destek aktarılması hedefleniyor. Sağlanacak yardımların tutarları ise her hanenin finansal durumuna ve gereksinimlerine göre netleştirilecek.
DÜZENLEMEDEKİ ÖDEME TUTARLARI VE ALTERNATİFLER
Uygulama kapsamında aktarılacak ödemelerin asgari ücretin üçte biri seviyesinde konumlandırılması öngörülüyor. Taslak düzenlemeye dayanarak erişilebilecek en yüksek destek miktarının 9 bin 358 TL olması bekleniyor.
Masadaki alternatif başlıklar çerçevesinde asgari ücretin yüzde 15’i yahut yüzde 20’si oranlarındaki ödeme modelleri de masaya yatırılıyor.
Ayrılacak bütçe miktarları, ailelerin gelir durumlarına ve yararlanacakları sosyal yardım kategorilerine göre farklılık taşıyabilecek.
İLLERE VE COĞRAFİ KOŞULLARA GÖRE FARKLILAŞTIRMA
Geliştirilen sistemde coğrafi ve bölgesel gereksinimlere paralel biçimde farklı destek konseptlerinin uygulanması planlanıyor. En düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 TL gelirle yaşamını sürdürmeye çalışan ve ek kazancı bulunmayan bir ailenin kirada yaşaması durumunda kira desteği sağlanabilecek.
Özellikle metropol alanlarda yaşamını sürdüren ihtiyaç sahiplerine kira yardımında öncelik tanınması hedefleniyor. Erzurum, Sivas ve Ardahan gibi kış şartlarının ağır yaşandığı illerde ise doğal gaz ve benzeri enerji harcamalarına dönük ödemeler öne çıkacak.
Kırsal bölgelerde ve büyükşehirlerin çeperindeki alanlarda ikamet eden ihtiyaç sahiplerine ise gıda desteği verilmesi planlanıyor.
GETAD HANGİ KALEMLERİ KAPSAYACAK?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) bünyesinde sunulacak imkanların tek bir ödeme başlığıyla sınırlı tutulmaması amaçlanıyor. Taslak metinde şu yardım kalemleri sıralanıyor:
Kira ve barınma yardımı
Elektrik ve doğal gaz desteği
Gıda yardımı
Çocuk yardımı
Abonelik faturalarına destek
Konut desteği
Ailelerin gereksinimlerine göre birden fazla kalemden faydalanabilmesi tasarlanıyor. Ancak yapılacak toplam yardım miktarının belirlenen üst limiti aşmaması kuralı getiriliyor.
PİLOT UYGULAMA VE TAKVİM
Gelir desteği uygulamasının 2027 yılının ilk çeyreğinde devreye alınması hedefleniyor. Sistem öncelikle seçilecek pilot illerde başlatılacak. Pilot bölgelerin Aralık 2026 tarihine kadar netleştirilmesi, ödemelerin ise 2027’nin ilk üç ayında başlaması planlanıyor.
Uygulamanın ilk etabında yaşanabilecek aksaklıkların giderilmesinin ardından modelin 2027 yılı içerisinde 81 ilin tamamına yaygınlaştırılması amaçlanıyor. Ayrıca kurgulanan destek yapısının kişilerin istihdama katılımını engellemeyecek bir dengede oluşturulması hedefleniyor.
BAŞVURU SÜRECİ VE GELİR TESPİTİ NASIL YAPILACAK?
Destekten faydalanmak isteyen kişilerin başvuru yaparak kurulacak merkezi veritabanına kaydolması gerekecek. Taslağa göre müracaatların e-Devlet platformu üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) vasıtasıyla alınması planlanıyor.
Ödeme almaya hak kazanan kişilere özel bir kart tanımlanacak ve tüm sosyal yardım aktarımları bu kartta bir araya getirilecek.
Hak sahiplerinin tespiti aşamasında detaylı bir gelir incelemesi yürütülecek. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) verilerinin yanı sıra Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), banka hesap hareketleri ve tapu sicil kayıtları da incelemeye dahil edilecek.
Değerlendirmelerde hanenin iktisadi ve sosyal şartları birlikte ele alınacak. Bu doğrultuda kişilerin maaş kazançları, kira durumları, çocuk sayıları, yalnız yaşayıp yaşamadıkları ve bakıma muhtaçlık durumları dikkate alınacak.
Sosyal güvenlik ağı dışında kalan aileler, yaşlılar ve sürekli bakıma ihtiyaç duyan hastalar ödemelerde öncelikli gruplar arasında değerlendirilecek.
Söz konusu gelir kriterleri, ödeme miktarları ve başvuru kanalları taslak çalışma aşamasında olup nihai kararlar henüz kesinleşmiş değildir.
